Δευτέρα, 24 Απριλίου 2017

Όταν οι Ελληνίδες των αρχών του εικοστού αιώνα καταπιέζονταν οι Κρητικές πόζαραν άνετες με μαντολίνα



Στις αρχές του 20ου αιώνα η καταπίεση και η υποβάθμιση του ρόλου της γυναίκας χαρακτηρίζουν την ελληνική κοινωνία.

 Όταν λοιπόν γνωρίζοντας αυτές τις συνθήκες, αντικρίζεις τη φωτογραφία μιας ομάδας γυναικών, στα Χανιά, το 1910,  με μουσικά όργανα ανά χείρας, να ποζάρουν άνετες και χαλαρές  στο φωτογραφικό φακό δεν μπορείς παρά να μείνεις με το στόμα ανοικτό.

Δεν ξέρω αν πρόκειται πράγματι για μια γυναικεία μπάντα, όπως αναφέρει στο σχόλιο της αναρτημένης φωτογραφίας στο pinterest η Venus Corlew-Bubeck, ωστόσο το όλο στήσιμο και η εικόνα αυτών των γυναικών είναι εντυπωσιακή.

Προφανώς και οι γυναίκες αυτές έχουν σχέση με μουσική, το μαρτυρούν τα μαντολίνα και το βιολί που κρατούν στα χέρια οι τρείς εξ αυτών. Τα ρούχα, τα καπέλα και η άνεση τους επίσης μαρτυρούν πως πρόκειται για γυναίκες αστές και όπως λέμε, της καλής κοινωνίας, δηλαδή από εύπορες οικογένειες.

Σε κάθε περίπτωση αυτή η φωτογραφία μας θυμίζει πως ο ρόλος της γυναίκας στην Κρήτη , σε σχέση με ότι ίσχυε διαχρονικά στην υπόλοιπη Ελλάδα, διαφέρει και είναι ευδιάκριτος και αδιαμφισβήτητος στη διαμόρφωση του οικογενειακού και κοινωνικού ιστού.

Από τη μινωική περίοδο ήδη φαίνεται , πέρα από τον μοναδικό και υψηλό διαιωνιστικό της ρόλο, η γυναίκα να είναι κυρίαρχο πρόσωπο σε τελετουργίες, θρησκευτικές και κοινωνικές.

Στους μεταγενέστερους χρόνους ο ρόλος της αναδιπλώνεται, όμως ποτέ δεν πέφτει χαμηλά. Εξακολουθεί να είναι ο πολύτιμος συμπαραστάτης του άνδρα στον αγώνα της επιβίωσης και της αντιμετώπισης των κάθε είδους κατακτητών χωρίς να χάνει το ρόλο της και ως  μητέρα,  τροφός,  παιδαγωγός, με διευρυμένη παρουσία σε κοινωνικά και όχι μόνο ζητήματα.

Ας μην ξεχνάμε πως Κρητικής καταγωγής ήταν η πρωτεργάτης των αγώνων των γυναικών για συμμετοχή στα πολιτικά πράγματα. Η Καλλιρρόη Παρρέν, το γένος Σιγανού, που πρωτοστάτησε στην έκδοση του περιοδικού "Εφημερίς των Κυριών" γεννήθηκε και πέρασε τα πρώτα της χρόνια στην Κρήτη. 

Κυριακή, 23 Απριλίου 2017

Ο 25χρονος Νίκος Ξυλούρης σε ταβέρνα του Ηρακλείου το 1961 (βίντεο)



Ένα μοναδικό σε αξία βίντεο, όπου ο μεγάλος Κρητικός καλλιτέχνης Νίκος Ξυλούρης εμφανίζεται να παίζει λύρα σε ταβέρνα του Ηρακλείου το 1961, είχε την τύχη να τραβήξει ο Αντώνης Τσουχλαράκης, (Anthony Sooklaris), μόνιμος κάτοικος ΗΠΑ, σε ένα από τα ταξίδια του στη γενέτειρα του Κρήτη.


Παρότι η μουσική και τα τραγούδια, που ακούγονται στο βίντεο, δεν είναι τα αυθεντικά που παίχτηκαν από το Νίκο Ξυλούρη τη δεδομένη στιγμή, αλλά μεταγενέστερες ηχογραφήσεις του, είναι σημαντικό το να βλέπεις τον "Αρχάγγελο" της Κρήτης στα πρώτα καλλιτεχνικά βήματα του.

Είναι μάλιστα τόσο νέος, μόλις 25 ετών, όταν καταγράφηκε στο εν λόγω βίντεο που μόνο όσοι έχουν δει παλιές του φωτογραφίες του σε νεαρή ηλικία μπορούν να τον αναγνωρίσουν.


 Για την ιστορία να πούμε πως ο Νίκος Ξυλούρης ηχογράφησε τον πρώτο του δίσκο, με τίτλο «Μια μαυροφόρα που περνά», το 1958. Ήταν η χρονιά που παντρεύτηκε και μετακόμισε με τη σύζυγο του Ουρανία στο Ηράκλειο.

 Συνεπώς στο βίντεο τον βλέπουμε πραγματικά στα πρώτα χρόνια της σημαντικής καριέρας του, που έμελε να τον αναδείξει ως έναν από τους μεγαλύτερους καλλιτέχνες που γέννησε η Κρήτη.

Σάββατο, 22 Απριλίου 2017

Νόστιμες σφακιανές πίτες μέσα σε λίγα λεπτά




Κι ενώ έξω βρέχει και κάνει κρύο, κι ας είναι άνοιξη, θέλεις κάτι που να είναι γλυκό αλλά να ταιριάζει και με τον καιρό.

Το πράγμα δεν θέλει πολύ σκέψη, μια σφακιανή πίτα είναι ότι νοστιμότερο και αρκετά εύκολο να ετοιμάσεις και να γευθείς με την οικογένεια ή την παρέα σου.

Θα χρειαστείς για περίπου 10 πίτες:

  • 500 γραμμάρια αλεύρι για όλες τις χρήσεις
  • 500 γραμμάρια  φρέσκια ξινή μυζήθρα
  • 50 ml. ρακή
  • 4 κουταλιές της σούπας ελαιόλαδο
  • 1 κουταλάκι του γλυκού αλάτι
  • 270 ml νερό.


Προσθέτεις το αλεύρι σε μια λεκανίτσα και κάνεις στη μέση μια λακούβα.

Ρίχνεις σε αυτή το αλάτι, το ελαιόλαδο και την ρακή κι ενώ ανακατεύεις προσθέτεις σταδιακά το νερό.

Ζυμώνεις καλά ώστε να έχεις στα χέρια του μια μαλακή και ευπλαστη ζύμη, που δεν κολλάει στα χέρια.

Ακολούθως χωρίζεις το ζυμάρι σε 10  κομμάτια, τα οποία πλάθεις σε μπαλάκια.


Παίρνεις κάθε μπαλάκι και με τον πλάστη ανοίγεις  ένα μικρό  στρογγυλό φύλλο περίπου 5-6 εκατοστών.

 Μέσα σ' αυτό το βάζεις μια μπαλίτσα ξυνομυζηθρας και κλείνεις πιέζοντας τις άκρες ώστε να την ασφαλίσεις μέσα στο ζυμάρι. 

Με το χέρι, πασπαλίζοντας λίγο αλεύρι, πιέζεις ελαφρά ώστε να αρχίσει να παίρνει το σχήμα πίτας και να γίνει κατανομή της μυξήθρας παντού μέσα στο ζυμάρι.

 Ολοκληρώνεις με τον πλάστη ώστε το φύλλο να είναι λεπτό και χωρίς να έχει τρυπίτσες, από όπου μπορεί να φύγει η μυζήθρα στο τηγάνισμα.



Μετά βάζεις το τηγάνι στο μάτι να κάψει και ρίχνεις για να πάει σε όλη την επιφάνεια του ένα κουταλάκι λάδι. 

Ψήνεις την πίτα και από τις δύο πλευρές μέχρι να ροδίσει και επαναλαμβάνεις την ίδια διαδικασία και με τις υπόλοιπες, φροντίζοντας η επιφάνεια του τηγανιού να έχει πάντα λίγο λάδι που θα βοηθήσει στο ψήσιμο.

Σερβίρεις με μέλι κι αν θέλεις να το...
γλεντήσεις παραπάνω με ένα ποτηράκι ρακί.


Παρασκευή, 21 Απριλίου 2017

Ο ερειπωμένος ναός της Παναγίας στο Καρυδάκι στο Κνωσανό φαράγγι





Σε ένα ειδυλλιακό τοπίο, λίγες δεκάδες μέτρα μακριά από την ενετική γέφυρα στο Καρυδάκι πάνω από το όμορφο Κνωσανό φαράγγι, βρίσκονται τα ερείπια του ναού της Παναγίας.


Πρόκειται για μια τρίκλιτη Βασιλική, χτισμένη, όπως πιθανολογείται, μεταξύ του 1.000 και 1.200 μ.Χ. 

Η επιφάνεια της δεν ξεπερνά τα 60 τετραγωνικά μέτρα ωστόσο από τα ερείπια της φαίνεται πως ήταν ένας όμορφος ναός με τοιχογραφίες, ίχνη των οποίων κανείς μπορεί να διακρίνει και σήμερα.

Είχε κτιστεί κοντά στην πηγή μέσω της οποίας ο Ενετός Φραντζέσκο Μοροζίνι οδηγούσε το νερό του Γιούχτα στο Ηράκλειο με κατάληξη την ομώνυμη κρήνη Μοροζίνι.


Ο ναός έφερε θολοσκέπαστο νάρθηκα, μπροστά από το μεσαίο και το νότιο κλίτος, ενώ υπάρχουν αναφορές πως λειτουργούσε ως γυναικεία μονή, Παναγία στο Καρυδάκι, η οποία σταμάτησε να χρησιμοποιείται εξαιτίας των έργων που έγιναν στην περιοχή για την υδροδότηση (1627) του Ηρακλείου.

Το ίδιο φαίνεται να  συνέβη και με τον οικισμό Καρυδάκι, που υπήρχε στο σημείο, και που είτε μετακινήθηκε είτε καταργήθηκε όταν κατασκευάστηκε η υδατογέφυρα.


Η πρώτη αναφορά που συναντάμε για το ναό αυτό εντοπίζεται κάπου στο 1285 ενώ το 1415 την επισκέφθηκε ο καθολικός μοναχός  Chr. Buondelmonti και αναφέρθηκε σε αυτήν ως γυναικείο μοναστήρι. 

Στη συνέχεια, και μέχρι την εγκατάλειψη του το 1627, φέρεται ο ναός να βρίσκεται στη δικαιοδοσία του μετοχίου των Σιναϊτών της Αγίας Αικατερίνης.

Ακολουθεί η φθορά του χρόνου αλλά και το πέρασμα των Τούρκων, που μοιάζει να ήταν καταλυτικό για την μετατροπή του ναού σε ερείπιο, κατάσταση που δυστυχώς εξακολουθεί να υφίσταται μέχρι σήμερα.

 Ότι έχει απομείνει από το ναό είναι ζωσμένο από θάμνους και αγριόχορτα χωρίς να έχει γίνει η παραμικρή προσπάθεια για την αναστύλωση του.
  

 Η Παναγία στο Καρυδάκι γιορτάζει στις 8  Σεπτεμβρίου, κατά το γενέσιον της Παναγίας.

Αξίζει πάντως να πούμε πως πέρα από τις εικασίες, που μπορεί να κάνει κάποιος βλέποντας τα ερείπια της, για το ότι επρόκειτο για ένα περικαλλή ναό, το τοπίο γύρω από αυτόν είναι μαγευτικό.

 Καταπράσινο, γεμάτο δέντρα ενώ στο βάθος του φαραγγιού, προς το οποίο έχει θέα, ακούγεται να  κυλά ο ποταμός Καίρατος, που πήρε το όνομα του από τις πολλές χαρουπιές που υπήρχαν στην περιοχή.


 Ο ποταμός Καίρατος αποτέλεσε ήδη από τους νεολιθικούς χρόνους και ακολούθως στους μινωικούς ένα φυσικό άξονα πολιτισμικής ανάπτυξης.

 Οι πηγές του ξεκινούσαν από τους πρόποδες Γιούχτα με τα νερά του στην πορεία να διασχίζουν το Κνωσανό Φαράγγι, που βρίσκεται  ανατολικά του ανακτόρου της Κνωσού, εκβάλλοντας στην περιοχή του Κατσαμπά, όπου και είχε αναπτυχθεί το κυριότερο επίνειο της Κνωσού.






Πέμπτη, 20 Απριλίου 2017

Στο επιβλητικό, λατρευτικό και ιστορικό σπήλαιο του Μελιδονίου



Βορειοδυτικά του Μελιδονίου και σε μικρή απόσταση από το χωριό βρίσκεται ένα από τα πιο ενδιαφέροντα, τόσο από σπηλαιολογική όσο και από αρχαιολογική και ιστορική άποψη, σπήλαια της Κρήτης, το Tallaeum Antrum της αρχαιότητας, γνωστό και με το όνομα Γεροντόσπηλιος ή όπως οι περισσότεροι το γνωρίζουν το σπήλαιο του Μελιδονίου.


Πρόκειται για ένα σημαντικό αρχαιολογικό χώρο, κηρυγμένο, αξιοποιημένο και επισκέψιμο. Αρχαιολογικές ανασκαφές έχουν πραγματοποιηθεί εκεί, αρχικά από την Ιταλική Αρχαιολογική Σχολή και στη συνέχεια από την Αρχαιολογική Υπηρεσία, υπό τη διεύθυνση της αρχαιολόγου Ε. Γαβριλάκη.


Η έρευνα απέδειξε ότι το σπήλαιο χρησιμοποιήθηκε ως χώρος κατοίκησης, στο εσωτερικό του μάλιστα βρέθηκαν αγγεία, εστίες, εργαλεία, οστεολογικό υλικό ενώ αποτελούσε και χώρο λατρείας, πράγμα που μαρτυρούν ευρήματα όπως ειδώλια, λυχνάρια και ένας χάλκινος πέλεκυς.

Λατρευτική χρήση εκτιμάται πως είχε κατά την Τελική Νεολιθική και Πρωτομινωική περίοδο (~3.600-2.900 π.Χ), τη Μεσομινωική (~2.100-1.600 π.Χ) και Υστερομινωική περίοδο (~1.600π.Χ.) ενώ τεκμηριώνεται η χρήση του ως λατρευτικού χώρου και τον 3ο, 4ο και 7ο αιώνα π.Χ.

Στην είσοδο αποκαλύφθηκαν επιγραφές, κάποιες του 1ου ή 2ου αιώνα π.Χ. (Ρωμαϊκή περίοδος), που σχετίζονται με τη λατρεία του Ερμή.

Μπαίνοντας από την εντυπωσιακή είσοδο του το πρώτο πράγμα που αντικρίζει ο επισκέπτης είναι η τεράστια Κεντρική Αίθουσα των Ηρώων. Γεμάτη από σταλακτίτες, που όμως έχουν υποστεί σημαντικές φθορές στην πορεία του χρόνου, ξεχωρίζει στο μέσο της το Μνημείο-Oστεοφυλάκειο.


Από την αίθουσα αυτή διαχωρίζεται το σπήλαιο σε δύο πλοκάμους με πλούσιο  λιθωματικό διάκοσμο. Ο μεγάλος κατευθύνεται προς την ανατολή και έχει μήκος 30 μ. Ο μικρότερος με κατεύθυνση προς το βορρά καταλήγει στο βάραθρο «Πετρόχειλος».


Πάνω από το σπήλαιο υπάρχουν δύο ρήγματα, που έχουν την ίδια κατεύθυνση των πλοκάμων. Από αυτά έτρεχε το νερό της βροχής και διάνοιξε καρστικά τους χώρους του σπηλαίου.

Κατά τη  Νεολιθική και Μινωική εποχή το εν λόγω σπήλαιο λέγεται πως ήταν τόπος λατρείας και του χάλκινου γίγαντα της Κρήτης Τάλω.



Πέρα από την αρχαιολογική του αξία όμως το σπήλαιο του Μελιδονίου έπαιξε και σημαντικό ρόλο επί τουρκοκρατίας. Το  1823, οχυρώθηκαν στο εσωτερικό του 340 γυναικόπαιδα και 30 άντρες από το Μελιδόνι για να αποφύγουν τον Οθωμανικό στρατό που εγκαταστάθηκε στο χωριό τους. 

Όταν ο Χουσεΐν Μπέης πληροφορήθηκε την παρουσία τους εκεί αφού ζήτησε από τους Μελιδονιώτες να παραδοθούν, κύκλωσε το σπήλαιο και επί σχεδόν ένα χρόνο προσπαθούσε χωρίς επιτυχία να το καταλάβει. 


Τελικά όταν είδαν οι Τούρκοι πως δεν μπορούσαν με τα όπλα να βγάλουν τους κατοίκους από τον Γεροντόσπηλιο έφραξαν την είσοδο του με κλαδιά και έβαλαν φωτιά. Όλα τα γυναικόπαιδα και οι πολεμιστές βρήκαν τραγικό θάνατο από ασφυξία. Τα οστά τους βρίσκονται σήμερα στο οστεοφυλάκιο στο κέντρο της μεγάλης αίθουσας. 


Τετάρτη, 19 Απριλίου 2017

Η κρυοσυντήρηση ως «εργαλείο» για τις γυναίκες που θέλουν να αναβάλλουν για αργότερα την τεκνοποίηση


  


 Πρόσφατα ακούγοντας ότι νεαρή κοπέλα του φιλικού μου περιβάλλοντος διαγνώσθηκε με πρόωρη γήρανση ωοθηκών ξαφνιάστηκα θεωρώντας μεγάλη ατυχία μια γυναίκα μικρότερη των 30 ετών να έρχεται αντιμέτωπη με αυτό το σπάνιο, όπως νόμιζα, πρόβλημα.

Λίγες ημέρες αργότερα είχα την ευκαιρία να μιλήσω με έναν ειδικό γι αυτό το θέμα και τότε συνειδητοποίησα πως άτυχη δεν ήταν η νεαρή που ανακάλυψε πως γερνούν πρόωρα οι ωοθήκες της αλλά και πολλές άλλες γυναίκες, ανάμεσα στην ηλικία των τριάντα με σαράντα, που πάσχουν από το ίδιο πρόβλημα και δεν το γνωρίζουν, με αποτέλεσμα να κινδυνεύουν να μην φέρουν στον κόσμο ποτέ τα δικά τους παιδιά.

Δυστυχώς η πρόωρη ανεπάρκεια ωοθηκών στις μέρες μας δεν αποτελεί πλέον τόσο σπάνιο πρόβλημα κι όταν επέλθει και αφεθεί στην τύχη του δεν υπάρχει τρόπος αντιμετώπισης του. Το ίδιο ισχύει για μια σειρά άλλων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες τα οποία, όταν αποφασίσουν να γίνουν μητέρες, στέκονται εμπόδιο στην μέγιστη αυτή χαρά.

 
Ο κ Αλέξανδρος Ζερβάκης 

Για το πολύ σοβαρό αυτό ζήτημα αναζητήσαμε τις πολύτιμες γνώσεις του χειρούργου-γυναικολόγου και μαιευτήρα, με μετεκπαίδευση στην υπογονιμότητα και εξωσωματική γονιμοποίηση, Αλέξανδρου Ζερβάκη. Έναν νέο επιστήμονα που έκανε πράξη το λεγόμενο «brain gain», κι αντί να παραμείνει στο εξωτερικό επέστρεψε στον τόπο καταγωγής του, στο Ηράκλειο, για να προσφέρει σε όλες εμάς τις γυναίκες τις γνώσεις και την εμπειρία που αποκόμισε από το πέρασμα του από τη Μ.Βρετανία, στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο QMC του Nottingham, στο Royal Derby Hospital και σε μια εκ των κορυφαίων κλινικών υποβοηθούμενης αναπαραγωγής στην Αθήνα.
  
Η κρυοσυντήρηση "παγώνει" το χρόνο  για τις γυναίκες


Η κουβέντα μας επικεντρώθηκε κυρίως γύρω από την κρυοσυντήρηση ωαρίων, που πλέον μπορεί να γίνει και στο Ηράκλειο, στην ολοκαίνουργια μονάδα εξωσωματικής του νοσοκομείου Μητέρα, με το οποίο συνεργάζεται, χωρίς να χρειάζεται οι γυναίκες να ταλαιπωρούνται (ψυχολογικά και οικονομικά) με τη μετάβαση και διαμονή τους στην Αθήνα. Μέσω αυτής της μεθόδου κάθε γυναίκα, που είτε αντιμετωπίζει πρόβλημα σε νεαρή ηλικία είτε θέλει λόγω καριέρας να αναβάλει για πολύ αργότερα τη μητρότητα, είναι σε θέση να το πράξει.

Όπως μας είπε ο κ Ζερβάκης οι σύγχρονες γυναίκες στη χώρα μας  αναβάλλουν ολοένα και περισσότερο την απόφαση για απόκτηση παιδιού, με  κυριότερο λόγο την «ασταθή» προσωπική τους ζωή, την απουσία ή ύπαρξη μη «κατάλληλου» συντρόφου, τις αυξημένες επαγγελματικές υποχρεώσεις  και τη δύσκολη οικονομική τους κατάσταση. Σε όλα αυτά θα πρέπει να προσθέσουμε και  πιθανά προβλήματα που μπορεί να παρουσιάζουν, όπως η πρόωρη γήρανση ωοθηκών και άλλα, που θέτουν  εμπόδια στην τεκνοποίηση.

Τα δημογραφικά στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Αρχής αποκαλύπτουν ότι ενώ το 2005 το 52% των μωρών που γεννήθηκαν στη χώρα μας προήλθαν από μητέρες ηλικίας 30 ετών και πάνω (55.953 από τις συνολικά 107.545 γεννήσεις), το 2013 το αντίστοιχο ποσοστό ήταν σχεδόν 64% (60.165 από τις συνολικά 94.134 γεννήσεις). Στο ίδιο διάστημα, παρατηρήθηκε αύξηση των γεννήσεων κατά 61% από γυναίκες ηλικίας πάνω από 40 ετών (από 3.122 το 2005 σε 5.035 το 2013).

Τι είναι η κρυοσυντήρηση

  
Η κρυοσυντήρηση δεν είναι τίποτα άλλο από την κατάψυξη ωαρίων τα οποία συλλέγονται από τις ωοθήκες, με αναρρόφηση (ωοληψία), και φυλάσσονται για μελλοντική χρήση αποτελώντας έτσι τη μόνη εναλλακτική λύση για όσες γυναίκες είτε δεν θέλουν να γίνουν μητέρες στις πλέον παραγωγικές ηλικίες είτε εντοπίζουν κάποιο πρόβλημα, που σε βάθος χρόνου θα λειτουργήσει αποτρεπτικά στην επιθυμία τους αυτή.
Είναι γνωστό πως η γονιμότητα φθίνει με το πέρασμα των χρόνων εξαιτίας της φυσιολογικής ή και της μη φυσιολογικής γήρανσης των ωοθηκών και των ωαρίων που περιέχουν . Σε αντίθεση με τους άνδρες που παράγουν σπερματοζωάρια καθ όλη τη διάρκεια της ζωής τους, οι γυναίκες γεννιούνται με συγκεκριμένη ποσότητα αρχέγονων ωαρίων τα οποία μειώνονται με τα έτη, μέχρι τελικής εξαντλήσεως τους.

Φανταστείτε πως στην 20η εβδομάδα ενός θήλεος εμβρύου, όταν δηλαδή  βρίσκεται ακόμη στην κοιλιά της μητέρας του, διαθέτει περί τα 7.000.000 ωοκύτταρα ενώ κατά τη γέννηση ο αριθμός αυτός έχει  πέσει στα 1,2-2.000.000. Όταν το κοριτσάκι μπει στην εφηβεία θα έχουν απομείνει γύρω στα 350-450.000 ωοθυλάκια ενώ στην ηλικία των 40 ετών τα αποθέματα τους θα είναι  κάτω από το 10% του αρχικού αριθμού.

Εκτός από την ποσότητα επηρεάζεται αρνητικά όμως και η ποιότητα όσο περνούν τα χρόνια. Τα ωάρια γερνούν αναλόγως και το γενετικό υλικό, που φέρουν, μπορεί να υποστεί αλλοιώσεις με αποτέλεσμα οι προχωρημένης ηλικίας γυναίκες να έχουν αυξημένο κίνδυνο για εμφάνιση συγγενών ανωμαλιών του εμβρύου, (π.χ. σύνδρομο Down). 


  Η κρυοσυντήρηση ουσιαστικά «παγώνει» το χρόνο και  έτσι η γυναίκα γλυτώνει από την εξελισσόμενη φθορά των ωαρίων της. Για παράδειγμα μια γυναίκα 30 ετών που υποβάλλεται σε κατάψυξη ωαρίων και αποφασίσει να τα αποψύξει δέκα χρόνια μετά , θα έχει πολύ μεγάλες πιθανότητες γονιμοποίησης και τεκνοποίησης διότι η ποιότητα τους θα αντιστοιχεί σε ωάρια γυναίκας 30 ετών και όχι 40χρονης.

Όπως μας περιγράφει ο Ζερβάκης, τις γυναίκες που μπορούν να καταφύγουν στην κρυοσυντήρηση μπορούμε να τις χωρίσουμε σε δύο κατηγορίες:

Α) Εκείνες που επιθυμούν να κάνουν οικογένεια αλλά δεν υπάρχει σύντροφος ή σταθερή σχέση με προοπτική δημιουργίας οικογένειας, σε δεδομένη στιγμή, όπως και αυτές  που για  κοινωνικούς λόγους θέλουν να αναβάλουν την τεκνοποίηση  (σπουδές, επαγγελματική αβεβαιότητα, καριέρα, οικονομικές δυσκολίες, ψυχολογικά δεν νοιώθουν έτοιμες, μελλοντική επιθυμία για τεκνοποίηση κ.λ.π.)

Β) Στη δεύτερη κατηγορία ανήκουν όσες διαγιγνώσκονται με διάφορες μορφές κακοήθειας και λόγω πιθανής χημειοθεραπείας ή/και ακτινοθεραπείας  διατρέχουν σαφή κίνδυνο για ωοθηκική βλάβη- υπογονιμότητα. Σε αυτές τις περιπτώσεις εφόσον δοθεί η έγκριση του ογκολόγου, προχωρά η ταχεία κατάψυξη ωαρίων για μελλοντική χρήση, μετά το πέρας της θεραπείας.

Επίσης στην ίδια κατηγορία ανήκουν οι γυναίκες με αυξημένο κίνδυνο να μπουν πρόωρα σε εμμηνόπαυση λόγω:

  •        Γονιδιακών-χρωμοσωμικών νοσημάτων που προκαλούν πρόωρη εμμηνόπαυση.      
  •        Με ιστορικό πρόωρης εμμηνόπαυσης στην οικογένεια.
  •        Γυναίκες που φέρουν γονίδια που σχετίζονται με πολύ υψηλό κίνδυνο για ανάπτυξη κακοήθειας και αυξημένη πιθανότητα για αφαίρεση πρόωρα των ωοθηκών τους.
  •        Γυναίκες που έχουν υποβληθεί σε αφαίρεση της μίας ωοθήκης σε νεαρή ηλικία για καλοήθεις νόσους. 


 Πρόωρη γήρανση ωοθηκών


Το πρόβλημα αυτό αγγίζει σήμερα ολοένα και μεγαλύτερο αριθμό γυναικών, κοντά στην ηλικία των 30-35 ετών. Ακριβή εικόνα για τα αίτια που το προκαλούν δεν έχουμε θεωρώντας πιθανότερο να ευθύνεται, εξηγεί ο κ Ζερβάκης, ο σύγχρονος τρόπος ζωής (άγχος, διατροφή, περιβαλλοντικοί παράγοντες  κτλ). Για τον ίδιο λόγο βέβαια έχει αυξηθεί ραγδαία στις μέρες μας και η κακή ποιότητα σπέρματος στον άνδρα. Εδώ όμως είναι η μεγάλη διαφορά, ενώ στην περίπτωση των ανδρών υπάρχουν διαθέσιμες τεχνικές να διορθώσουν το πρόβλημα  στις γυναίκες μπορούν να διορθωθούν σχεδόν τα πάντα, εκτός από τη γήρανση ωοθηκών.

Συνεπώς αν καταφέρει μια γυναίκα, με τη βοήθεια του γιατρού της να διαπιστώσει έγκαιρα το πρόβλημα, μπορεί και να το αντιμετωπίσει μέσω της κρυοσυντήρησης των ωαρίων της. Απαραίτητη προϋπόθεση όμως κι εδώ είναι ο γιατρός της να είναι υποψιασμένος και ενημερωμένος για να καταλάβει πως κάτι δεν πάει καλά με τις ωοθήκες της και ότι θα οδηγηθεί γρηγορότερα πιθανώς σε εμμηνόπαυση αδυνατώντας έτσι να τεκνοποιήσει ακόμα και με εξωσωματική και συνεπώς να την παραπέμψει σε ειδικό.
  

Μιλώντας στον πρόσφατο κύκλο μετεκπαιδευτικών μαθημάτων του Μητέρα Κρήτης για το θέμα της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής 


Πως γίνεται η λήψη ωαρίων για κρυοσυντήρηση


Όσο για τη διαδικασία λήψης ωαρίων, τα οποία θα υποστούν κρυοσυντήρηση, ο κ Ζερβάκης διευκρινίζει πως ακολουθείται όμοια διαδικασία με την κλασική εξωσωματική, η οποία όμως σταματάει στο στάδιο της ωοληψίας. Υπάρχουν αρκετά πρωτόκολλα διέγερσης που μπορεί να χρησιμοποιήσει ο ειδικός γιατρός επιλέγοντας τα, εξατομικευμένα για κάθε περίπτωση και βασιζόμενος σε μια σειρά από παράγοντες όπως το ιστορικό, η γυναικολογική εξέταση, τα εργαστηριακά ορμονικά ευρήματα και υπερηχογραφικά δεδομένα, η ηλικία της γυναίκας, η ανάγκη ή όχι επείγουσας διαδικασίας.

Η πιο συνηθισμένη ηλικία για κρυοσυντήρηση έχει παρατηρηθεί πως είναι μεταξύ 30-35 ετών. Από βιολογικής άποψης, σημειώνει ο κ Ζερβάκης, όσο νωρίτερα γίνει, τόσο καλύτερα θα ναι τα αποτελέσματα. Κι αυτό ισχύει και για τις γυναίκες που αντιμετωπίζουν προβλήματα και για όλες εκείνες που βλέπουν στο μακρινό μέλλον την τεκνοποίηση και μπορούν μέσω της κρυοσυντήρησης, να κάνουν την καλύτερη «επένδυση» που θα τις διευκολύνει στο να γίνουν μαμάδες ακόμα και στα 40+.

Στο σημείο αυτό να πούμε πως υπάρχουν δύο τρόποι κρυοσυντήρησης ωαρίων: η παλαιότερη μέθοδος της αργής κατάψυξης (slow freezing) και η πιο σύγχρονη τεχνική , της υαλοποίησης ( vitrification). Η μέθοδος της υαλοποίησης αποτρέπει τη δημιουργία ενδοκυττάριων κρυστάλλων γεγονός που αυξάνει εντυπωσιακά τα ποσοστά των ωαρίων που επιβιώνουν της διαδικασίας κατάψυξης-απόψυξης (82-90%) συγκριτικά με το 65% περίπου, με βάση την παλαιά τεχνική.

Τα κρυοσυντηρημένα ωάρια επιτρέπεται, βάση του ισχύοντος νόμου, να διατηρηθούν για πέντε χρόνια με δυνατότητα επέκτασης για άλλα πέντε, δηλαδή συνολικά δέκα χρόνια . Η απόψυξη και χρήση τους μπορεί να γίνει έως την ηλικία των 50 ετών, όριο που τέθηκε τόσο για βιολογικούς όσο και ηθικούς λόγους.

Το κόστος για την όλη διαδικασία, να πούμε πως δεν είναι απαγορευτικό. Είναι πολύ χαμηλότερο από εκείνο της εξωσωματικής και δίνει στη γυναίκα πολύ μεγαλύτερες δυνατότητες να τεκνοποιήσει σε προχωρημένη ηλικία. Τα συνολικά κόστη μειώνει και η δυνατότητα που υπάρχει όλη αυτή η διαδικασία να γίνει στο Ηράκλειο κι άρα να μην απαιτούνται πολυέξοδα ταξίδια στην Αθήνα με τα ειδικά δοχεία φύλαξης στην μονάδα εξωσωματικής του Μητέρα να αριθμούν ήδη γενετικό υλικό από εκατοντάδες γυναίκες, ντόπιες και μη.

Tο ιατρείο του Αλέξανδρου Ζερβάκη MD, MSc, για όσους θελήσουν περισσότερες πληροφορίες, βρίσκεται επί της οδού Μίνωος 59 και 62 Μαρτύρων. Τηλέφωνα επικοινωνίας: 2816 007636,  και 6974803789

Δημοφιλείς αναρτήσεις

Follow by Email