Δευτέρα, 31 Οκτωβρίου 2016

Η Ελεύθερνα, η σχέση της με τον Όμηρο και το μουσείο-στολίδι



Της Ελένης Βασιλάκη

Πραγματικό στολίδι για την περιοχή, και ολόκληρη την Κρήτη, το νέο μουσείο της Ελεύθερνας στο Ρέθυμνο. Το επιβλητικό τοπίο δένει απόλυτα με τη λιτή, μοντέρνα αλλά παρολαυτά εντυπωσιακή κατασκευή των 1.700 τ.μ. όπου βρήκαν στέγη τα ιδιαιτέρως σημαντικά ευρήματα της άλλοτε κραταιάς πόλης.

Το Μουσείο της αρχαίας  Ελεύθερνας είναι το πρώτο μουσείο αρχαιολογικού χώρου στην Κρήτη, αντίστοιχο με εκείνα της Ολυμπίας, των Δελφών και της Βεργίνας, παρότι ακόμα οι εξωτερικοί του χώροι δεν έχουν ανοίξει πλήρως για το κοινό.



Η ανατολική όψη του μουσείου υψώνεται σε 2 ορόφους ενώ από μακριά φαίνεται λες και  αναδύεται από τη γη ατενίζοντας περήφανα τον Ψηλορείτη και τη γύρω καταπράσινη περιοχή.

Οι ενότητες της μόνιμης έκθεσης του μουσείου της Ελεύθερνας μεταφέρουν και μυούν τον επισκέπτη στην καθημερινή  ζωή της αρχαίας πόλης, στα ιερά, στη θρησκευτική ζωή και φυσικά στις νεκροπόλεις της, μέσω περίπου 1.200 εκθεμάτων ενώ τουλάχιστον άλλα 10.000 αντικείμενα παραμένουν στις αποθήκες του, έτοιμα ανά 4 χρόνια να βγουν κι εκείνα στην επιφάνεια. 

Όπως έχει γίνει γνωστό ανά 4ετία θα ανανεώνονται τα εκθέματα της συλλογής του μουσείου ώστε να υπάρχουν επαναλαμβανόμενοι επισκέπτες, που κάθε φορά θα έχουν κάτι νέο να θαυμάσουν.


Η σημασία ωστόσο του νέου μουσείου δεν έγκειται τόσο στο όμορφο κτίσμα του και στον πλούτο των αντικειμένων που βρέθηκαν, στον περίξ αυτού αρχαιολογικό χώρο, όσο στην αρχαιολογική αξία των ευρημάτων που το κοσμούν.

 Η ταφική πυρά, που βρέθηκε στη νεκρόπολη της Ορθής Πέτρας, συνδέει και κατά κάποιο τρόπο επιβεβαιώνει όσα περιγράφει ο Όμηρος για την ταφική πυρά του Πάτροκλου στην Τροία. 



Πηγή: Μουσείο Ελεύθερνας
Η ταφική πυρά της Ελεύθερνας χρονολογείται στα τέλη του 8ου αι. π.Χ. και ανήκε σε έναν πολεμιστή, επιφανές μέλος της τοπικής κοινωνίας, ο οποίος κάηκε σε ηλικία περίπου 30 ετών. Βορειοδυτικά της πυράς ανακαλύφτηκε ο ακέφαλος σκελετός ενός γεροδεμένου άνδρα σε τέτοια στάση, και απουσία κτερισμάτων, πράγμα που οδηγεί στο συμπέρασμα ότι επρόκειτο για αιχμάλωτο, που εκτελέστηκε σε αντίποινα για το θάνατο του πολεμιστή. 

Η ταφική πυρά με το σκελετό του αιχμαλώτου που εκτελέστηκε
Με την ταφή αυτή επαληθεύεται για πρώτη φορά, από ανασκαφικά ευρήματα, η περιγραφή που κάνει ο Όμηρος στην 23η ραψωδία της Ιλιάδας, όπου με τον ίδιο τρόπο κάηκε στην πυρά το άψυχο κορμί του  Πατρόκλου ενώ δίπλα του εκτελέστηκαν δώδεκα αιχμάλωτοι Τρώες, σε αντίποινα. 

Μάλιστα την ταφική πυρά  στην Τροία φαίνεται να είχαν φροντίσει 2 Κρητικοί, που γνώριζαν την τεχνική, η οποία εφαρμόστηκε κατά παρόμοιο τρόπο σε Τροία και Ελεύθερνα.

Πηγή: Μουσείο Ελεύθερνας
   
 Σε άλλο ταφικό  μνημείο, αντικείμενα του οποίου βλέπουμε στο μουσείου, φιλοξενούνταν  τέσσερις γυναίκες διαφορετικής ηλικίας, με τη μεγαλύτερη ,περίπου 70 ετών, και όπως φαίνεται εξέχουσας θέσης εν ζωή, να έχει ταφεί καθιστή  και δίπλα της άλλες 3 κοπέλες 13, 16 και 28 ετών. Στο ταφικό αυτό μνημείο ανακαλύφθηκαν μοναδικά κοσμήματα τα οποία φορούσαν οι νεκρές γυναίκες.
   

Πηγή: Μουσείο Ελεύθερνας
 Και οι υπόλοιπες πλούσιες ταφές πολεμιστών και άλλων Ελευθερναίων μαρτυρούν την ύπαρξη μιας ανοικτής, εξωστρεφούς  κοινωνίας  πολύ κοντά στις ομηρικές περιγραφές.

Αντικείμενα από τη Φοινίκη, την Κύπρο, τη Μικρά Ασία, τα νησιά του Αιγαίου, την Πελοπόννησο και άλλες περιοχές  αποδεικνύουν περίτρανα τις επαφές της Ελεύθερνας με τον έξω κόσμο.
 
Πηγή: Μουσείο Ελεύθερνας
Στα εκθέματα του μουσείου και η  Κόρη της Ελεύθερνας που θεωρείται «αδερφή» της Κόρης της Ωξέρ, η οποία  βρίσκεται στο Λούβρο, και ήλθε στην Κρήτη στην διάρκεια των εγκαινίων του μουσείου για να "σμίξουν" πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια.


 Και κοντά σε όλα αυτά τα σημαντικά ένα πανέμορφο φυσικό τοπίο. Στο άλσος Ελευθερναίων έχει σχεδιαστεί ένας μοναδικός βοτανικός κήπος με όλα τα φυτά της Κρήτης, όπου ο επισκέπτης θα ενημερώνεται στις τις θεραπευτικές τους ιδιότητες.

 Οι αρχαιολογικές ζώνες γύρω από το μουσείο είναι διάσπαρτες από  αιωνόβιες ελιές, κυπαρίσσια, χαρουπιές, πικροδάφνες μέχρι και αγριοφυστικιές.

Ο Πύργος φρουριακής μορφής, προρωμαϊκό κτίσμα, που προστάτευε τη μοναδική είσοδο της αρχαίας πόλης
Η Αρχαία Ελεύθερνα ήταν μια από τις σημαντικότερες αρχαίες πόλεις της Κρήτης, με βάση τα ανασκαφικά δεδομένα κι αυτό το φωνάζει από μακριά. 

Ήταν ο τόπος καταγωγής του  ποιητή Λίνου, του φιλόσοφου Διογένη του γλύπτη Τιμοχάρη, πατέρα του Πυθόκριτου του Ρόδιου που κατασκεύασε την περίφημη Νίκη της Σαμοθράκης. 

Σήμερα αναδεικνύεται σε μια από τις σημαντικότερες αρχαιολογικού ενδιαφέροντος περιοχές που αξίζει κανείς να επισκεφθεί για να γνωρίσει μια άλλη πλευρά της αρχαίας Κρήτης.

Άποψη του Πύργου

Στη διαδρομή προς τον Πύργο, για το πότισμα των ζώων


Ο δρόμος που οδηγούσε στον Πύργο και στην είσοδο της Ελεύθερνας



Σάββατο, 29 Οκτωβρίου 2016

Η καταγωγή των Κρητικών και τα βασικά χαρακτηριστικά τους





Της Ελένης Βασιλάκη

Είναι διαδεδομένη η άποψη στην Κρήτη πως οι γνήσιοι κάτοικοι της είναι γαλανομάτες και ξανθοί ενώ οι μελαχρινοί προέκυψαν από ενδογαμίες στη διάρκεια των αιώνων με λαούς που ήλθαν για να κατακτήσουν το νησί.

Την άποψη αυτή καταρρίπτει, ως ένα βαθμό, η ανθρωπολογική έρευνα που έγινε από τον ανθρωπολόγο  Άρη Πουλιανό στην Κρήτη με τίτλο «Η καταγωγή των Κρητών», η οποία και δημοσιεύεται στον ομότιτλο τόμο των εκδόσεων «Κυρομάνος».

Η έρευνα ξεκίνησε το 1965 και εμπλουτίστηκε με νέα στοιχεία ως το 1996 αξιοποιώντας, ως αντικείμενο μελέτης, ένα σημαντικό αριθμό Κρητικών από τη μια γωνιά του νησιού μέχρι την άλλη. 

Το e-storieskritis.blogspot.gr μελέτησε τα, πραγματικά ενδιαφέροντα, ευρήματα της συγκεκριμένης ανθρωπολογικής έρευνας και σας τα παρουσιάζει.


Οι Κρήτες σύμφωνα με την έρευνα, είναι αυτόχθονες της λεκάνης του Αιγαίου. Το νησί κατοικήθηκε κατά την Κατώτερη Παλαιολιθική Εποχή, δηλαδή πριν μερικά εκατομμύρια χρόνια, και έκτοτε δεν ερημώθηκε ποτέ, ούτε καν κατά τη μεγάλη καταστροφή που προκάλεσε η έκρηξη του Ηφαιστείου της Σαντορίνης.

Οι ποικιλίες του ανθρωπολογικού τύπου που παρουσιάζονται στη δυτική και ανατολική Κρήτη έχουν τις ρίζες τους στον ίδιο ανθρωπολογικό τύπο, στον Αιγαιακό. Οι μεταναστεύσεις που έγιναν σε διάφορα χρονικά διαστήματα έφεραν ελαφρές τροποποιήσεις αλλά δεν άλλαξαν τη μορφολογία του αρχικού τύπου. 

Γενικότερα θα λέγαμε πως ο πιο μεγάλος αριθμός φυλετικών γνωρισμάτων στον άνθρωπο σχηματίστηκε, προφανώς όχι με την επίδραση του περιβάλλοντος, αλλά με επιμιξίες, με την απομόνωση και με άλλους παράγοντες ανεξάρτητους από το περιβάλλον.



Ένας, ελαφρά ανοικτός χρωματισμός που συναντάται μεταξύ των Κρητών, που είναι βασικά μελαχρινοί, μπορεί να συνδεθεί με την άφιξη από την Πίνδο φύλων, προφανώς ελληνικών, που γίνονται αισθητά γύρω στο 2.000 π.Χ Στη Μεσομινωική εποχή η διαδικασία σχηματισμού του ανθρωπολογικού τύπου που συναντάμε σήμερα στην Κρήτη έχει ολοκληρωθεί. 

Οι Κρήτες δεν άλλαξαν σχεδόν καθόλου σε ένα διάστημα που πλησιάζει τα 6.000 χρόνια.

Γενικά χαρακτηριστικά των Κρητικών

Οι Κρητικοί και οι Κρητικές στο σύνολο τους, έχουν ανάστημα άνω του μετρίου. Είναι κυρίως μελαχρινοί με καστανά και μικρά μάτια. Μεταξύ τους επικρατούν τα μαύρα κυματιστά μαλλιά. Το δε τρίχωμα στους άνδρες είναι αρκετά αναπτυγμένο στο στήθος, στο πρόσωπο και στα φρύδια, όχι λιγότερο όμως από τα λοιπά νησιά και την υπόλοιπη παραλιακή Ελλάδα. 

Επίσης είναι λεπτοπρόσωποι και λεπτορρίνιοι, με ισχυρή κατατομή στο προφίλ του προσώπου. Η μύτη τους είναι στην απόλυτη πλειοψηφία των περιπτώσεων ευθεία, τα χείλη μέτρια, το μέτωπο όρθιο ή ελαφρά φευγαλέο. Τα γνωρίσματα αυτά, καθώς και άλλα που προέκυψαν από την έρευνα, τους κατατάσσουν στον Αιγαιακό Τύπο του νότιου κλάδου της ευρωπαιοειδούς φυλής.



Συχνά ακούμε πως οι Σφακιανοί, που διαφέρουν αρκετά στα χαρακτηριστικά τους σε σχέση με τους υπόλοιπους Κρητικούς, είναι απόγονοι των Δωριέων. Με βάση όμως την έρευνα του Πουλιανού προκύπτει πως είναι  δύσκολο να δεχτεί κανείς τη θέση ότι οι Δωριείς κατέληξαν στα νοτιοδυτικά της Κρήτης και οι Σφακιανοί είναι απόγονοι τους. 

Ότι οι Σφακιανοί δέχτηκαν επιδράσεις και των Δωριέων, δεν πρέπει να γεννά αμφιβολίες. Αλλά αν δεχτούμε ότι οι Δωριείς κατέβηκαν γύρω στο 1.200 π.Χ, ο βασικός πυρήνας των Σφακιανών, σύμφωνα με τη γεωγραφικη κατανομή των γνωρισμάτων και την προέκταση τους στα παλαιοανθρωπολογικά δεδομένα, υπήρχε τουλάχιστον μερικές εκατοντάδες χρόνια πριν από αυτή τη χρονολογία.

 Εξάλλου μέχρι σήμερα δε γνωρίζουμε ποιος ήταν ακριβώς ο μορφολογικός τύπος των Δωριέων. Μόνο υπόνοιες μπορούμε να εκφράσουμε γιατί λείπει σε μεγάλο βαθμό το οστεολογικό υλικό της περιόδου αυτής.

Επιμέρους χαρακτηριστικά των Κρητικών

ΜΑΤΙΑ

Σε ότι αφορά στα μάτια, το 43% των ανδρών και το 55% των γυναικών έχουν σκούρα μάτια. Το 50% των ανδρών και το 41% των γυναικών έχουν ανάμικτο χρώμα (καφέ-πράσινο, γκρίζο-πράσινο κτλ). Το υπόλοιπο 6,7% των ανδρών και 3,1% των γυναικών έχουν γαλανά μάτια. Από τις έρευνες έχει φανεί πως καμιά ομάδα πληθυσμού στην Ελλάδα δεν παρουσιάζει τόσο υψηλό δείκτη με καθαρά γαλανά μάτια όσο οι Κρήτης.

 Το πιο μικρό ποσοστό με σκούρα μάτια 25% συναντάται στον Κρούστα. Ακολουθεί η Σητεία με 34% και τα Σφακιά με 36%. Οι πιο γαλανομάτες Κρητικοί είναι οι Σφακιανοί της Ανώπολης με 16%, το μεγαλύτερο στην Ελλάδα και ίσως στην Ανατολική Μεσόγειο. Εκείνο που μπορεί να ειπωθεί με σιγουριά είναι ότι στα Σφακιά έχουμε είτε διασταύρωση, τουλάχιστον 2 διαφορετικών φυλετικών στοιχείων, που σχημάτισαν αργότερα ένα ενιαίο σύνολο, είτε αυτό το σύνολο έφθασε κάποτε στα Σφακιά και με τη μακροχρόνια ενδογαμία βλέπουμε τα συστατικά του μέρη περισσότερο ανάγλυφα. 

Ότι κι αν έγινε ένα πράγμα πρέπει να αποκλειστεί, ότι οι γαλανομάτες και ξανθοί είχαν την αρχική τους καταγωγή στην Κρήτη.

Στον αντίποδα, στην κατανομή του μικτού χρώματος ματιών την πρώτη θέση κατέχει το Λασίθι,που στον Κρούστα φθάνει το 62% και στη Σητεία το 60%. Εδώ φαίνεται πως έγιναν και οι μεγάλες προσμίξεις της Κρητικής ιστορίας.

ΤΡΙΧΕΣ

Το ξανθό χρώμα των τριχών κυμαίνεται γύρω στο 1,5% σε όλη την Κρήτη. Δεν παρουσιάζει όμως καμιά νομοτέλεια στην κατανομή του. Ξεπετιέται εδώ κι εκεί χωρίς να το περιμένει κανείς. Έτσι στον Κάντανο φτάνει το 9% ενώ στην Ανώπολη Σφακίων το 3,5% και στους καλόσειρους του Καλλικράτη το 8%. 

Φαίνεται πως η επαρχία των Σφακίων κάποτε επεκτεινόταν και πέρα από τα σημερινά της όρια, τουλάχιστον ανθρωπολογικώς. Μόνο έτσι εξηγούνται τα κοινά σημεία που παρουσιάζουν συχνά τα Σφακιά με τη λοιπή δυτική Κρήτη. 

Στον Άγιο Βασίλειο Ρεθύμνου το ποσοστό των ξανθομάλληδων φτάνει το 11,5% και είναι το υψηλότερο σε όλη την Κρήτη.

ΔΕΡΜΑ

Στο δέρμα οι Κρητικές είναι πιο λευκές από τους άνδρες. Μάλιστα στο πολύ λευκό χρώμα το ποσοστό τους είναι διπλάσιο από των ανδρών. Στο σκούρο οι άνδρες υπερτερούν με 7% έναντι 5% των γυναικών. Ένα 0,1% των ανδρών έχει πολύ σκούρο χρώμα, δείγμα επιδράσεων από τα νότια της Κρήτης. 

Στις γυναίκες δεν παρατηρείται το ίδιο. Το μελαμψό χρώμα του δέρματος συναντάται κυρίως στο Ηράκλειο, χωρίς να εξαιρούνται τα Ανώγεια, και στην Ιεράπετρα. Μάλιστα στα Ανώγεια το σκούρο χρώμα φθάνει το 14,5%. Την ίδια ώρα  λείπει τελείως το σκούρο από το Μαλεβίζι, τους κακόσειρους του Καλλικράτη, τα Μεσκλά και το Ζούρβα στα Ριζίτικα. 

Από τη γεωγραφική διαφοροποίηση προκύπτει το συμπέρασμα πως μάλλον το πολύ σκούρο χρώμα δέρματος είναι το τελευταίο επίστρωμα πάνω στον πληθυσμό της Κρήτης, το οποίο δεν υπήρχε στην αρχαιότητα. Οι Αιγύπτιοι ωστόσο δεν επέδρασαν στην Κρήτη ανθρωπολογικά, δεν ήσαν τόσοι που να αφήσουν ίχνη σημαντικά.

ΓΕΝΕΙΑΔΑ-ΤΡΙΧΩΜΑ ΣΤΟ ΣΤΗΘΟΣ

Σε ότι αφορά στη γενειάδα στο νησί είναι αρκετά αναπτυγμένη στα 70% περίπου των ανδρών, με το Λασίθι, τα Σφακιά, τον Αποκόρωνα, το Αμάρι και τη Ζούρβα να ξεχωρίζουν στο κομμάτι αυτό. Η ανάπτυξη του τριχώματος στο στήθος ακολουθεί επίσης τις ίδιες διακυμάνσεις με τη γενειάδα αλλά σε μικρότερη ένταση. 

Με πολύ αναπτυγμένο τρίχωμα συναντάμε το 8%-10% περίπου των Κρητικών. Οι Σφακιανοί έχουν το μεγαλύτερο ποσοστό της κατηγορίας με 17%, ακολουθούν το Ρέθυμνο, το Μαλεβίζι, ο Κρούστας και η Ιεράπετρα. Το μεγαλύτερο ποσοστό πολύ αδύνατης ανάπτυξης τριχώματος στο στήθος το συναντάμε στο Ηράκλειο .

ΧΕΙΛΙΑ

Το πάχος της βλεννογόνου μεμβράνης, του κάτω χείλους, είναι μέτριο στους Κρητικούς με το χοντρό να συναντάται πιο συχνά από το λεπτό. Το πολύ χοντρό είναι σπανιότερο και συναντάται στα Ριζίτικα, Αποκόρωνα, Κάντανο, Ασκύφου, Αμάρι, Ρέθυμνο Ηράκλειο και Λασίθι. Σε συνδυασμό με άλλα γνωρίσματα μπορεί να θεωρηθεί και δείγμα αφρικανικής επίδρασης. Στις γυναίκες πολύ χοντρά χείλη εμφανίζονται στον Κάντανο, τον Άγιο Βασίλειο, Ρεθύμνου και στις Αρχάνες.



Οι διαφορετικές ποικιλίες της Κρήτης

ΣΦΑΚΙΑ

Στην ορεινή και απομονωμένη περιοχή των Σφακίων ζουν οι πιο ψηλοί και ανοιχτόχρωμοι Κρητικοί. Διακρίνονται τόσο έντονα αυτά τα χαρακτηριστικά που δικαιολογούν την κατάταξη τους σε ξεχωριστή ποικιλία. Επίσης οι Σφακιανοί διαθέτουν ευρύ, σε επίπεδο Κρήτης, πρόσωπο.

ΔΥΤΙΚΟ ΛΑΣΙΘΙ

Τα πιο μικρά μεγέθη τα συναντάμε στο οροπέδιο του δυτικού Λασιθίου και ιδιαίτερα στον Κρούστα. Είναι οι πιο κοντοί Κρητικοί, με το μικρότερο πλάτος κεφαλής και σε αυτούς παρατηρούμε το μικρότερο ποσοστό σε σκούρα μάτια και μαλλιά σε όλο το νησί. Είναι ανοιχτόχρωμοι αλλά έχουν ένα ολότελα διαφορετικό συνδυασμό των λοιπών τους γνωρισμάτων. Η διαφοροποίηση τους είναι τόσο έντονη που δε γεννά αμφιβολίες για το διαφορετικό ιστορικό τους δρόμο.

ΣΗΤΕΙΑ

Εδώ τα μεγέθη είναι ενδιάμεσα των δύο προηγούμενων. Τα στοιχεία που ενώνουν αυτή την ποικιλία με τα Σφακιά είναι βασικά ο χρωματισμός, το πλάτος της κεφαλής, το ελάχιστο πλάτος του μετώπου κ.α. Με τη δεύτερη ποικιλία, του δυτικού Λασιθίου, τη συνδέει το πλάτος του προσώπου, το ανάστημα κ.α. Στη Σητεία έχουμε επίσης εξωτερικές επιδράσεις αλλά η όλη σύνθεση της δείχνει πως διετέλεσε σε πιο μακροχόνια απομόνωση, ακόμα και σε σχέση με τους Σφακιανούς, επομένως πρέπει να θεωρηθεί αρχαιότερη κι από αυτήν.

ΡΙΖΙΤΙΚΑ

Στην περιοχή αυτή οι άνθρωποι έχουν το μήκος της κεφαλής του Κρούστα, το πλάτος της κεφαλής της Πόμπιας, το ανάστημα των Σφακίων, το πλάτος προσώπου του Καντάνου όπως και τα καστανά μάτια αυτής της περιοχής και επίσης τα ξανθά μαλλιά του Ρεθύμνου. Αντικατοπτρίζουν δηλαδή όλα τα φυλετικά στοιχεία της Κρήτης.


Ομοιότητες με άλλους λαούς

Πέρα από τη λεκάνη του Αιγαίου οι Κρητικοί, σύμφωνα με την ανθρωπολογική έρευνα, μοιάζουν με ορισμένες εθνότητες του Καυκάσου. Είναι μάλιστα ιδιαίτερα κοντά με τους Αντιγκαίους, που ζουν βορειοανατολικά της Μαύρης Θάλασσας, στην περιοχή του Κουμπάν. Η ομοιότητες τους αφορούν στο ανάστημα, στο μήκος και πλάτος της κεφαλής, στο πλάτος του προσώπου, στο ύψος της μύτης, στην ανάπτυξη του τριχώματος στο χρωματισμό κ.α

Άλλος λαός που μοιάζει με τους Κρητικούς, στη Μαύρη Θάλασσα, είναι οι Αμπχάζιοι της Γάγρας.

 Η παρουσία των Αιγύπτιων στα χαρακτηριστικά των Κρητικών δεν είναι πάντως αισθητή και υπάρχει μόνο ένα πολύ μικρό «πέρασμα» που μάλλον συνδέεται με την αραβική κατάκτηση της Κρήτης. Οι Άραβες Σαρακινοί ,που κατέκτησαν το νησί μας ,είχαν εκπατρισθεί από την Κόρδοβα της Ισπανίας και κατέλαβαν την Αλεξάνδρεια. Από εκεί εκδιώχθηκαν και κατέφυγαν στην Κρήτη ως την εποχή του Νικηφόρου Φωκά. Κατά την αραβοκρατία στην Ισπανία πολλοί Ισπανοί είχαν εξαραβιστεί. Δεν αποκλείεται λοιπόν ένα ποσοστό από τους Σαρακηνούς της Κρήτης να ήταν Ισπανοί στην καταγωγή γι αυτό και η αραβική επίδραση να μην γίνεται πλήρως αντιληπτή στα ανθρωπολογικά δεδομένα.


Γενικότερα το ποσοστό της βορειοαφρικάνικης επίδρασης είναι πολύ μικρό στο νησί και κυμαίνεται από 0,2% για το πολύ σκούρο δέρμα ως 2,1% για τα πολύ κατσαρά μαλλιά και 2,4% για τα πολύ χοντρά χείλια.

Τετάρτη, 26 Οκτωβρίου 2016

Ο Ρωμαϊκός πρόγονος του τανκ



Μπορεί το τανκ να θεωρείται εφεύρεση του Α Παγκοσμίου Πολέμου όμως φαίνεται πως τον πρόγονο του δημοφιλούς άρματος μάχης τον είχαν σχεδιάσει και εισάγει στο πεδίο της μάχης οι Ρωμαίοι, την εποχή της επικυριαρχίας τους σε ανατολή και δύση.

Παρότι θεωρείται μάλιστα πως τον πρώτο σχεδιασμό θωρακισμένων αρμάτων μάχης τον είχε εμπνευστεί  ο Λεονάρντο ντα Βίντσι, τα σχέδια του μάλλον είχαν μείνει στα χαρτιά και αντίθετα στην πράξη είχε υιοθετηθεί ένα ελαφρύ άρμα μάχης, που συνδύαζε τη δημιουργική φαντασία του Ντα Βίντσι (βαλλίστρα) και διαθέσιμα μέσα της εποχής.

Στην ουσία ο πρόγονος του τανκ δεν ήταν παρά μια ξύλινη κατασκευή προσαρμοσμένη σε σταθερή βάση που έσερναν άλογα με πανοπλία , η οποία έφερε βαλλίστρα και ήταν με τέτοιο τρόπο κατασκευασμένη ώστε να μπορεί να περιστρέφεται ανάλογα με την κατεύθυνση όπου βρίσκονταν ο εχθρός.

Το σχέδιο του Λεονάρντο Ντα Βίντσι

Η ιστοσελίδα Leonardo da Vinci Inventions, απαριθμεί μεταξύ των πολεμικών μηχανών του, ένα θωρακισμένο όχημα που μάλλον όμως και παρά το εντυπωσιακό της κατασκευής του δεν κατέληξε ποτέ στο πεδίο της μάχης. Σύμφωνα με πολλούς ερευνητές αυτό συνέβη ενδεχομένως επειδή επρόκειτο για μια βαριά  κατασκευή που ήταν δύσκολο να  κινηθεί.

Το Άρμα είναι παρ ολααυτά ένα από τα πιο γνωστά σχέδια του Λεονάρντο, το οποίο χρονολογείται γύρω στο 1485 . Μοιάζει στο σχήμα με το στρατιωτικό τανκ, που εφευρέθηκε περίπου 400 χρόνια αργότερα. Η βάση του σχεδιάστηκε με τέτοιο τρόπο ώστε να μπορεί να υποστηρίξει πολλά μικρά κανόνια, τα οποία είχαν δυνατότητα ρίψης 360 μοιρών. 

Πάνω από την βάση βρίσκονταν ένα περίβλημα σε σχήμα κώνου, το οποίο ήταν φτιαγμένο από ξύλο και προστάτευε το πλήρωμα του Άρματος. Στην κορυφή της κατασκευής βρίσκονταν ένα σημείο παρατήρησης που έδινε το πλεονέκτημα στο πλήρωμα να παρατηρεί από ψηλά  όλο το πεδίο της μάχης και να αποφασίζει προς τα πού θα κινηθεί.



Στη σύγχρονη εποχή, άρμα μάχης είναι ένα ερπυστριοφόρο τεθωρακισμένο όχημα που διαθέτει βαρέα όπλα και ισχυρή θωράκιση, όπως επίσης και ταχύτητα που του επιτρέπει να κινείται  γρήγορα προς και από το πεδίο της μάχης. 

Παρ' όλο που τα άρματα δεν έχουν μεγάλη αυτονομία και είναι ιδιαίτερα δαπανηρά τόσο για την αγορά τους όσο και για την συντήρησή τους, αποτελούν ένα από τα πλέον διαδεδομένα όπλα, καθώς μπορούν εύκολα να προσβάλλουν στόχους αντίπαλων δυνάμεων και κυρίως να καλύψουν την προέλαση πεζικού και φίλιων στρατευμάτων.


Τα "άρματα εφόδου" όπως ονομάζονταν αρχικά, με την ιδέα της αυτοδύναμης κίνησής τους επί "παντός εδάφους", δηλαδή με ερπύστριες (αλυσίδες) εμφανίστηκαν για πρώτη φορά στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο ως οχήματα για την καταστροφή των εχθρικών συρματοπλεγμάτων και άλλων οχυρωμάτων. 

Ε.Β


Τρίτη, 25 Οκτωβρίου 2016

Το εντυπωσιακό σπηλαιοβάραθρο Μούγκρι στις Σίσες





Εντυπωσιακό ως προς τις διαστάσεις του αλλά και ως προς τον εσωτερικό διάκοσμο του είναι το σπήλαιο  Μούγκρι στις Σίσες, στο ύψωμα Κουφωτό του ορεινού όγκου Κουλούκωνα.

Πρόκειται στην ουσία για ένα σπηλαιοβάραθρο, όπως το χαρακτηρίζει ο Ελευθέριος Πλατάκης, το οποίο βρίσκεται σε υψόμετρο περίπου 253 μέτρων. 

Οι διαστάσεις του δεν έχουν μετρηθεί με ακρίβεια με τις πρώτες αποτυπώσεις του να κάνουν λόγο για σπήλαιο με συνολική έκταση σχεδόν 2 στρεμμάτων.


Η είσοδος του είναι εντυπωσιακή, διπλή ημικυκλική ενώ η κάθοδος σε αυτό απαιτεί ειδικό εξοπλισμό.

Γνωστό στους ντόπιους ως σπήλαιο Μούγκρι, όπως και η περιοχή που το περιβάλλει, είναι φανερό πως χρησιμοποιήθηκε κατά τη Μινωική περίοδο και ίσως προγενέστερα ως λατρευτικός χώρος. 

Μάλιστα όπως καταγράφει ο Πλατάκης στο εσωτερικό του έχει βρεθεί και λατινική επιγραφή.


Ξεκάθαρη εικόνα δεν υπάρχει ούτε ως προς το όνομα του. Οι θρύλοι λένε πως ο προσανατολισμός του σπηλαίου και η διπλή είσοδος του δημιουργούν σε αυτό περίεργους θορύβους, κάτι σαν  μουγκρητά, όταν φυσάει νοτιάς χωρίς να αποκλείεται να έχει ονομαστεί έτσι από ντόπιο κάτοικο που έφερε σχετικό «παρατσούκλι» και το χρησιμοποιούσε για το σταυλισμό των ζώων του. 


Σύμφωνα με την παράδοση πάντως υπήρξε χώρος διαμονής για τους καταδιωγμένους από τους  πειρατές μοναχούς της Μονής Αγίων Πατέρων, πριν οικοδομηθεί το παρακείμενο μοναστήρι στο Βώσακο.



Στο εσωτερικό του υπάρχουν τουλάχιστον πέντε αίθουσες με εντυπωσιακό, επιβλητικό τοιχωματικό διάκοσμο από  ρευματόλιθους, κουρτίνες, σταλακτίτες, σταλαγμίτες, κοραλλοειδή και μερικούς ελικτίτες. 

Σε μια από τις αίθουσες του ξεχωρίζουν  σχηματισμοί από λιθωματικές λεκάνες που μαρτυρούν πως ένα τμήμα της βρισκόταν μέσα σε νερό.




Πλούσια είναι και η ζωή στο εσωτερικό του καθώς αποτελεί τόπο διαβίωσης πλήθους νυκτερίδων και εντόμων.





Ελένη Βασιλάκη

Δευτέρα, 10 Οκτωβρίου 2016

Ραπέλ στο όμορφο φαράγγι του Ροδάκινου




Την άγρια ομορφιά του φαραγγιού,βόρεια του οικισμού Ροδάκινο στο νομό Ρεθύμνου, είχαν την ευκαιρία να απολαύσουν την Κυριακή αρχάριοι αλλά και μυημένοι στην τεχνική του ραπέλ, δηλαδή της κατάβασης με σχοινιά.

Η  εκδρομή, που οργανώθηκε από τον Ορειβατικό Σύλλογο Ηρακλείου, έδωσε τη δυνατότητα γνωριμίας με την όμορφη αυτή γωνιά της Κρήτης, που σε διαφορετική περίπτωση δεν θα ήταν δυνατή καθώς το φαράγγι είναι απροσπέλαστο χωρίς τη χρήση εξοπλισμού .


Το φαράγγι σχηματίζεται ξεκινώντας από την κορυφή του Κρυονερίτη ενώ ενώνεται μετά από 5 χιλιόμετρα με το φαράγγι της Ξεπυτήρας. Το πλάτος του σε ορισμένα σημεία, με βία, φθάνει το 1,5 μέτρο ενώ τα κάθετα τοιχώματα του βρίθουν από  αγριοσυκιές και λυγιές. 

Στο εσωτερικό του υπάρχουν τουλάχιστον 16 σημεία ραπέλ, με το μεγαλύτερο να φθάνει τα 15-16 μέτρα ενώ από τη Συκιά και μέχρι και τη γέφυρα υπάρχουν άλλα δέκα.


Η πρόσβαση σε αυτό, με σκοπό την κατάβαση, γίνεται ανηφορίζοντας από το Ροδάκινο, μέσω αγροτικού δρόμου με ανηφορική κλίση τουλάχιστον 50 μοιρών και μήκος σχεδόν 2,5 χιλιομέτρων. Η διαδρομή αυτή οδηγεί περίπου στο μέσο του φαραγγιού και στα πρώτα μικρά ραπέλ.

 Ν αναφέρουμε πως ραπέλ  είναι η τεχνική της κατάβασης με  σχοινιά που έχουν προηγουμένως ασφαλιστεί από ένα ή περισσότερα σημεία αγκύρωσης στους βράχους. Η κατάβαση με αυτή την τεχνική και εφόσον συνοδευτεί, όπως στην προκειμένη περίπτωση, από την παρουσία των έμπειρων μελών του Ορειβατικού Συλλόγου,  είναι ασφαλής και άνετη.


Στην περίπτωση του φαραγγιού στο Ροδάκινο θεωρείται μάλιστα και εύκολη, παρότι ο φόβος του αρχάριου ακόμα και για μικρά ύψη είναι υπαρκτός και χρειάζεται χρόνος για να μετριαστεί και να απομακρυνθεί.

 Ωστόσο η εμπειρία είναι μοναδική και αξίζει κανείς να τη ζήσει έστω κι αν δεν έχει πρόθεση να εξοικειωθεί περαιτέρω με αυτήν. Και μόνο η γνωριμία με τα εκπληκτικά φυσικά τοπία της Κρήτης, που αλλιώς δεν μπορεί να επισκεφθεί κανείς αξίζει τη δοκιμή.

Ε.Β





Τρίτη, 4 Οκτωβρίου 2016

Ο ΓΑΠ και το μπουρμπουάρ του σε παραλιακό καφέ



Στο Ηράκλειο ως γνωστόν βρέθηκε τις τελευταίες ημέρες ο πρώην Πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου και εθεάθη ουκ ολίγες φορές με την παρέα του, ανάμεσα της και η κόρη του, σε μαγαζιά και δρόμους της πόλης και μάλιστα χωρίς να συνοδεύεται από προσωπικό ασφαλείας.

Φίλος του e-storieskritis.blogspot.gr τον πέτυχε σε γνωστό καφέ σε παραλιακή περιοχή του Ηρακλείου και όπως ήταν φυσικό παρατήρησε και μας μετέφερε τη σχετική φωτογραφία και μικρές λεπτομέρειες της παρουσίας του εκεί.


Ντυμένος στα καλοκαιρινά του ήπιε λοιπόν μόνο ανθρακούχο νερό και άφησε φεύγοντας μπουρμπουάρ πενήντα ολόκληρα λεπτά!!. 

Είδατε πως αλλάζουν οι εποχές; «Από τα λεφτά υπάρχουν» πέρασε και ο ίδιος ο εμπνευστής της φράσης, που μάλλον αφήνει ιστορία στη μνημονιακή Ελλάδα, στο πενιχρό μπουρμπουάρ των 50 λεπτών. 

Πολύ θα θέλαμε να πιστέψουμε πως η κρίση δεν κάνει διακρίσεις σε αυτή τη χώρα όμως δεν μπορούμε.Ο εν γένει βίος που διάγουν οι πολιτικοί μας, πρώην και νυν, δεν μας το επιτρέπει.

Το Σπίτι του Βοσκού στο Κρανιώτικο Αόρι που σε μυεί στη ζωή των Μυλοποταμιτών κτηνοτρόφων

Στο Kρανιώτικο Aόρι, στον Ψηλορείτη, σε υψόμετρο 848 μέτρων, εκεί που τελειώνει η επαφή με το σύγχρονο πολιτισμό και αρχίζει ο πο...